Ander licht op Withoos

Ander licht op Withoos

Verwacht | 12 december t/m 8 mei

Mathias, Johannes, Pieter, Alida en Frans en Hans, Museum Flehite presenteert de eerste overzichtstentoonstelling van het leven en werk van de schildersfamilie Withoos. In de zeventiende eeuw was schilderen een ambacht. De kneepjes van het vak werden vaak binnen de familie doorgegeven, waardoor er talloze kunstenaarsfamilies ontstonden. Bekende voorbeelden zijn de families De Bray, Van de Velde, Hals, Brueghel en Van Ruysdael. Mathias Withoos (*Amersfoort 1627 - †Hoorn 1703) kreeg met zijn echtgenote Wendelina van Hoorn acht kinderen, waarvan er maar liefst vier ook schilder werden. Johannes, Pieter, Alida en Frans werden door Mathias opgeleid in zijn eigen atelier. Eerst in Amersfoort en later in Hoorn. In deze grootse tentoonstelling van ruim 800 m2 zijn werken van vader Mathias, zijn kinderen én dat van nazaat Hans Withoos bijeengebracht. 

Ander Licht 

Het dramatische (caravaggistische) licht dat Mathias Withoos laat schijnen in zijn schilderijen zal hij zeker van zijn beroemde leermeester Jacob van Campen en van zijn Italiaanse inspiratiebronnen hebben meegekregen. Deze focus op licht en donker hielp de zwaar gelovige Withoos de verbinding tussen hemel en aarde te illustreren. Hij laat zijn licht schijnen op die scenes die hij wilde benadrukken. Zijn stillevens herinneren de kijker aan het feit dat we maar korte tijd op aarde zijn en spoort aan tot een bescheiden leven. De boodschap in zijn schilderijen is duidelijk: richt je niet op het aardse, vergankelijke bestaan maar op het hiernamaals. Zijn ‘Ander licht’ schijnt op schedels, en op planten die verwelken. In de natuur is het elke dag een strijd om te overleven, een egel die onder het struikgewas wacht totdat hij een muis die een koornaar opeet kan bespringen wordt juist aangelicht. De zon is vaak net ondergegaan of schijnt vanachter de bomen. Het is altijd einde dag in het werk van Withoos maar er gloort hoop naar een leven na de dood.  

De meester volgt zijn leerling op

De tentoonstelling vormt het vervolg op de tentoonstelling die de Amersfoortse musea Kunsthal KAdE en Museum Flehite in 2019 organiseerden over het bijzondere oeuvre van de leerling van Mathias Withoos, Caspar van Wittel: Maestro Van Wittel, Hollandse meester van het Italiaanse stadsgezicht. Na deze succesvolle, drukbezochte en door de pers positief besproken tentoonstelling over het werk van de grondlegger van het genre vedutisme in Italië, Caspar van Wittel, werd de ambitie uitgesproken ook een omvangrijke tentoonstelling te organiseren van het werk van de leermeester van deze in Amersfoort geboren meester. 

Stadsgezichten en stillevens

Exact 350 jaar geleden, in 1671, schilderde Mathias Withoos het monumentale stadsgezicht van Amersfoort, mogelijk werkte zijn jonge leerling Caspar van Wittel daaraan mee. Dit grootste stadgezicht van Nederland zal na een restauratieperiode van 8 maanden weer in al zijn pracht te zien zijn op deze tentoonstelling. Naast het genre stadsgezicht bekwaamde Mathias Withoos zich in het genre stilleven en dan met name Vanitasstillevens en vooral ook het sub-genre Bostilleven (‘Sotto Bosco’). 
Na een verblijf in Italië (waarschijnlijk van circa 1648 tot en met 1652) hield Withoos zich vooral met dat laatste genre bezig; hij was daar in Italië zeer succesvol mee gebleken en zette dit specialisme na terugkeer in Nederland voort. 

Werken van de familie Withoos in een historische context

De tentoonstelling Ander Licht op Withoos beoogt naast een representatief overzicht van het oeuvre van Mathias ook een beeld te geven van de oeuvres van zijn schilderende kinderen. De presentatie van de olieverfschilderijen en vooral de verfijnde gouaches (waterverftekeningen) van de leden van de schilderfamilie Withoos, wordt van een uitgebreide historische context voorzien. De tekeningen laten zien dat het natuurvorsen in de 2e helft van de 17e eeuw een ware vlucht nam. Schilderijen van tijdgenoten of inspiratoren; historische voorwerpen die de inhoud van de schilderijen van Withoos verklaren; cartografie, oude boeken en instrumenten, dragen bij aan het begrip van het specifieke karakter en de inhoudelijke betekenis van het werk van Mathias en zijn kinderen. 

De hedendaage fotografische schilderijen van Hans Withoos

Ook actuele fotografie, van een verre nazaat van ‘pater familias’ Mathias Withoos, Hans Withoos (* Son en Breugel 1962) zal onderdeel uitmaken van deze zeer uitvoerige en ‘gelaagde’ tentoonstelling. De fotograaf laat op zijn beurt zijn Ander Licht schijnen op het werk van zijn voorouders. Daarmee schildert hij als het ware ín en mét andere, moderne media. Hij voegt naast beweging ook mensen toe aan zijn werk. Zo zet Hans Withoos de vergankelijkheid naar zijn eigen hand. 

Oeuvrecatalogus over Withoos

Bij de tentoonstelling zal een oeuvrecatalogus over Withoos verschijnen, waarin ook de werken die op de tentoonstelling te zien zijn staan beschreven en natuurlijk ook de schilderende familieleden worden besproken. 

 

Vanitasstuk, Mathias WithoosVanitasstuk, Mathias Withoos
Hidden Faces, Mirror Mirror, Hans Withoos, 2019Hidden Faces, Mirror Mirror, Hans Withoos, 2019
Bosstilleven (detail), ca 1700, Alida WithoosBosstilleven (detail), ca 1700, Alida Withoos
16 mei 2021 - 20 juni 2021

MuseumJeugdUniversiteit

Lees meer
5 mei 2020 - 31 december 2021

Online expositie: Amersfoort - 75 jaar vrijheid

Lees meer

Naar agenda overzicht